Cyberbezpieczeństwo w przestrzeni - raport z 2025 r.
Czy Polacy są gotowi na cyfrowe zagrożenia? Wnioski z raportu „Postawy Polaków wobec cyberbezpieczeństwa 2025”
Raport „Postawy Polaków wobec cyberbezpieczeństwa 2025”, zrealizowany został w ramach projektu Bezpieczeństwo w Cyberprzestrzeni przez firmę badawczą SW Research na zlecenie Warszawskiego Instytutu Bankowości. Raport stanowi kompleksową analizę świadomości i oczekiwań obywateli wobec zagrożeń cyfrowych. Dokument bazuje na reprezentatywnym badaniu opinii publicznej, przeprowadzonym w II kwartale 2025 roku, i dostarcza istotnych danych dla ustawodawcy, instytucji publicznych oraz sektora prywatnego.
Phishing największym zagrożeniem w przestrzeni cyfrowej
Aż 88 proc. Polaków za największe zagrożenie w cyfrowym świecie uznaje phishing; respondenci obawiają się, że w wyniku tego oszustwa zostaną wyłudzone ich dane osobowe i pieniądze.
Warto zauważyć, że prawie co trzeci badany (29%) obawia się ataków hakerów na instytucje publiczne oraz zagrożeń typu malware, (nieświadoma instalacja złośliwego oprogramowania, np. trojany lub inne wirusy).
Polacy najczęściej atakowani w social mediach
Badani, którzy doświadczyli oszustwa na własnej skórze (lub ktoś z ich otoczenia), deklarują, że najczęściej mają styczność z hakowaniem konta w mediach społecznościowych – deklaruje tak 22 proc. respondentów. Co piąty badany (21 proc.) przyznał, że był ofiarą phishingu, a 17 proc. miało do czynienia z oszustwami telefonicznymi za pośrednictwem tzw. spoofingu, czyli podszywania się pod dany numer telefonu (np. instytucji banku, urzędu etc.)
Co ciekawe, oszust inwestycyjnych za pośrednictwem rozmowy telefonicznej z fałszywym doradcą doświadczają najczęściej osoby w wieku 35-44 lata (16 proc.), a poprzez deepfake (np. fałszywe reklamy szybkiej inwestycji) – najmłodsi badani w wieku 18 -24 lat (17 proc.)
Polacy wskazali dezinformację i fake newsy jako 3. największe zagrożenie w sieci, ale zbyt rzadko je zgłaszają
Badania deklarują, że 38 proc. Polaków ma dystans do informacji prezentowanych w mediach społecznościowych (nie traktuje ich jako głównego źródła wiedzy), 34 proc. czyta treści w całości (a nie tylko clickbaitowe tytuły), a 23 proc. nie ulega przy tym presji czasu, zaś 27 proc. nie udostępnia ich bez weryfikacji.
Z drugiej strony tylko 16 proc. badanych sprawdza pochodzenie zdjęć/obrazów ilustrujących informację, co może przyczyniać się do rozprzestrzeniania dezinformacji poprzez udostępnienie deepfake’ków.
Zdecydowanie za mało Polaków (tylko 17 proc.) zgłasza i/lub blokuje treści o wątpliwym pochodzeniu.
Mniej niż połowa Polaków regularnie weryfikuje informacje pojawiające się w Internecie
43 proc. Polaków twierdzi, że sprawdza wiarygodność informacji w przestrzeni cyfrowej, w tym tylko 17% z nich weryfikuje je kilkoma różnymi metodami, a 26% tylko w jeden sposób, natomiast 45 proc. badanych przyznaje, że robi to nieregularnie i w zależności od źródła.
Ponad połowie Polaków wydaje się, że potrafią rozpoznać deepfake’i. Spostrzegawczość Polaków silniejsza od zdolności AI?
Co piąty respondent (21 proc.) miałby problem ze wskazaniem deepfake’a, chyba, że miałby informacje z innego źródła, że może mieć z nimi do czynienia. Co ciekawe, aż 39 proc. młodych dorosłych w wieku 18-24 lat twierdzi, że umie samodzielnie rozróżnić fałszywe materiały audiowizualne wytworzone przez sztuczną inteligencję.
Sztuczna inteligencja zyskuje zaufanie – Polacy widzą w niej szansę, nie zagrożenie
Jeszcze rok temu (w lipcu 2024) badanie WIB wskazało więcej przeciwników AI niż zwolenników (odpowiednio 27proc i 14 proc.), w tym roku tendencja ta się odwróciła –bo aż dwukrotnie więcej (28 proc.).
Jednakże badani starają się nie lekceważyć niebezpieczeństwa, które wiąże się z niewłaściwym zastosowaniem technologii, stąd podchodzą do niej w sposób ambiwalentny – blisko połowa badanych (49 proc.) uważa, że AI ma zarówno zalety jak, jak i wady.
Nowe technologie w służbie bezpieczeństwa – biometria rozpoznawania twarzy coraz bardziej popularna
Mimo, że Polacy najczęściej wybierają kod PIN jako zabezpieczenie dostępu do swoich smartfonów (56 proc. badanych stosuje taką metodę), to w tegorocznym badaniu okazuję się, że tyle samo odblokowuje je z pomocą technologii biometrycznych (zarówno odciskiem palca jak i skanem twarzy). W perspektywie ostatnich 3 lat korzystanie z biometrii, w celu zabezpieczenia telefonów, staję się coraz bardziej atrakcyjne – szczególnie na popularności zyskuje skanowanie twarzy (w porównaniu z 2023 rokiem wzrost jest prawie dwukrotny).
Kreatywność ponad algorytmy – Polacy wciąż wolą wymyślać hasła po swojemu
Nie każde rozwiązania technologiczne są dla nas atrakcyjne, np. zbyt rzadko używamy programów (tzw. generatorów), które w sekundę stworzą losowe i trudne do złamania hasła – zaledwie 10 proc. badanych korzysta z takich rozwiązań. Wolimy postawić na pomysłowość i samodzielnie tworzymy hasła oparte o własne kombinacje oraz skojarzenia słowne – co trzeci badany stosuje taką metodę (32%).
Niewiele lepiej jest w przypadku ochrony za pośrednictwem menadżera haseł (np.Google) – tylko co piąty badany (19 proc.) najczęściej w wieku 18-34 lat deklaruje, że zabezpiecza je w tym programie.
Antywirus zainstalowany – i zapomniany? Aktualizacje wciąż poza uwagą
Ponad połowa Polaków deklaruje, że ma aktualne oprogramowanie antywirusowe na swoim smartfonie (56 proc.) i komputerze (53 proc.), ale równocześnie co trzecia osoba aktualizuje od czasu do czasu, czym naraża się na ataki typu malware.
Publiczne Wi-Fi i rozmowy telefoniczne – momenty, w których zapominamy o bezpieczeństwie
Większość respondentów (63 proc.) dba o ochronę swoich danych (hasła, karty płatnicze, PESEL) oraz nie otwiera załączników i nie klika w linki od nieznanych nadawców (62 proc.). Połowa Polaków prawidłowo chroni dostęp do swojej bankowości elektronicznej, ale już mniej niż połowa dba o prywatność w social mediach, stosuje dwuskładnikowe uwierzytelnianie, pobiera aplikacje czy oprogramowanie wyłącznie z autoryzowanych sklepów.
Niestety Polacy zbyt rzadko weryfikują dzwoniącą osobę, która przedstawia się jako pracownik banku, przez co mogą być narażeni na oszustwa typu phishing i spoofing, które grożą wyłudzeniem danych potrzebnych do zhakowania elektronicznego konta bankowego.
Niepokojący jest brak obaw, co do korzystania z publicznych sieci WI-FI – w takiej sytuacji TYLKO 29 proc. badanych dba o bezpieczeństwo i nie korzysta ze stron www wymagających podania loginu i hasła!
Cyberoszustwo? Polacy coraz lepiej wiedzą, co robić
Podejrzewając, że haker/oszust zdobył dane, które umożliwiają mu np. wyłudzenie pieniędzy lub zalogowanie się do bankowości internetowej lub mobilnej, 57 proc. respondentów od razu blokuje kartę płatniczą, a 55 proc, informuje telefonicznie bank w celu wyjaśnienia zdarzenia i ewentualnej blokady konta. 68 proc. badanych zgłosiłoby oszustwo phishingowe w pierwszej kolejności na policję, zaś 57 proc. wybrałoby powiadomienie banku.
Tylko niespełna co trzecia osoba (29 proc.) zdecydowałaby się na powiadomienie CERT Polska, czyli instytucji, która przyjmuje zgłoszenia phishingu. W razie jakichkolwiek wątpliwości, bądź chęci powiadomienia CERT Polska o możliwym cyberoszustwie, wystarczy skontaktować się z instytucją poprzez wskazaną poniżej stronę internetową (CERT Polska).
Wiedza Polaków o cyberbezpieczeństwie powoli rośnie
30 proc. badanych Polaków deklaruje, że bardzo dobrze zna się na bezpieczeństwie w przestrzeni cyfrowej – to o 4 p.p więcej niż w zeszłym roku. Mimo to prawie połowa badanych (49 proc.) posiada wciąż tylko orientacyjną wiedzę w tym temacie. To pokazuje, że niezbędne są systemowe i ciągłe działania edukacyjne, które podnosić będą wiedzę i umiejętności społeczeństwa w tym zakresie.
Cyfrowa mądrość dorosłych buduje kompetencje dzieci – w domu i w szkole
Edukacja i poszerzenie wiedzy w zakresie cyberbezpieczeństwa są zdaniem Polaków niezbędne w dynamicznie zmieniającym się świecie. Co trzeci badany (31 proc.) uważa, że świadomość młodzieży na temat bezpiecznego i zdrowego korzystania z sieci powinni kształtować nauczyciele, wprowadzając obowiązkowe zajęcia z edukacji cyfrowej oraz rodzice, którzy na własnym przykładzie mogliby pokazać dzieciom właściwe postawy cyfrowe oraz uczyć balansu pomiędzy byciem online i offline.
Z drugiej strony, część badanych jest zwolennikami bardziej rygorystycznych działań, które miałyby chronić dzieci i młodzież przed cyfrowymi zagrożeniami (zakładanie blokad przed niewłaściwymi treściami na urządzeniach, czy wprowadzenie zakazu używania smartfonów w szkołach).
Zaczynamy dostrzegać siebie jako ważne ogniwo bezpieczeństwa w cyfrowym świecie usług finansowych
Blisko czterech na dziesięciu badanych (38 proc.) wskazuje, że za bezpieczeństwo elektronicznych usług finansowych odpowiadają głównie banki. Warto zauważyć, że w rzeczywistości, w której coraz więcej usług finansowych przenosi się do cyfrowego świata, Polacy zauważają, że odpowiedzialność za nasze cyberbezpieczeństwo staje się coraz bardziej rozproszona – 29 proc. badanych twierdzi, że finansowa ochrona powinna płynąć z różnych źródeł jednocześnie – od państwa, operatorów komórkowych i internetowych, producentów urządzeń czy firm rozliczających transakcje.
Instytucje bankowe przestają być traktowane jako jedyna tarcza ochronna elektronicznych finansów. Społeczeństwo zaczyna dostrzegać również swój wpływ na cyberbezpieczeństwo.
Cyberbezpieczeństwo? Najpierw bank – Polacy wskazują lidera
Najwięcej badanych (40 proc.) wskazuje, że to banki są najlepszym gwarantem bezpieczeństwa w przestrzeni cyfrowej i najbardziej rozwijają się w zakresie cyberbezpieczeństwa. Respondenci doceniają również zabezpieczenia służb mundurowych (policji – 25 proc., wojska – 21 proc.) oraz firm technologicznych (24 proc.).
Najmniejsze zaufanie, co do cyfrowego bezpieczeństwa, mamy w stosunku do: sklepów internetowych (5 proc.) ochrony zdrowia (6 proc.), samorządów terytorialnych (7 proc.), ale niestety również do ważnego sektora energetycznego – tylko 8 proc. badanych uważa firmy energetyczne za dbające o cyberbezpieczeństwo.
Poczucie bezpieczeństwa obywateli? Polacy w większości czują się bezpiecznie w cyfrowym świecie
Polacy dostrzegają zagrożenia w cyberprzestrzeni na różnych polach, np. w e-usługach (w tym finansowych) czy w Internecie i social mediach, mimo to poziom ich poczucia bezpieczeństwa w tym zakresie wzrasta – już 62 proc. respondentów czuję się bezpiecznie w cyfrowym świecie (to o 7 p.p. więcej niż w ubiegłym roku).
Raport „Postawy Polaków wobec cyberbezpieczeństwa 2025” stanowi ważny głos w debacie nad kształtem polityki cyfrowej państwa. Z punktu widzenia socjologii prawa, widoczna jest rozbieżność między świadomością zagrożeń a rzeczywistymi praktykami ochronnymi. Raport wskazuje na potrzebę intensyfikacji działań edukacyjnych, wzmocnienia zaufania do instytucji oraz wdrożenia skuteczniejszych mechanizmów ochrony danych. W obliczu rosnącej liczby zagrożeń cyfrowych, konieczne jest zintegrowane podejście, łączące regulacje prawne, edukację społeczną i odpowiedzialność instytucjonalną.